Wat is een triggerpunt?

Triggerpunten zijn kleine groepjes spiercellen (sarcomeren) die ten gevolge van een uitwendige oorzaak heel sterk samengetrokken zijn, ze vormen dan een ‘spierknoop’. Deze knoop wordt een “myofascial trigger point” (MTrP) genoemd. Een triggerpunt trekt aan het spierweefsel en veroorzaakt strakke banden, deze houden de aanhechtingen van de spier onder spanning, wat op zijn beurt weer invloed heeft op de omliggende spieren en gewrichten.
Deze triggerpunten zijn anatomisch bepaald, ze liggen vrijwel bij elk individu op dezelfde plaats.
TriggerPoint Therapy ontleent haar naam aan de betekenis van het woord Trigger: in Engelse taal betekent trigger: “anything which starts a series of actions or reactions”. Een trigger is dus een mechanisme dat een proces in gang zet. Triggeren betekent het in gang zetten, uitlokken, opwekken. Als deze spiercellen samentrekken ‘triggeren’ ze een vast patroon van reacties.
Deze prikkelbare spiercellen zijn in een normale toestand ontspannen, ze voelen niet pijnlijk aan en veroorzaken ook geen pijn, je kan ze als het ware niet voelen. Als deze cellen ‘geactiveerd’ worden veroorzaken ze een keten van reacties in het lichaam, volgens een vast pijnpatroon.

Kenmerken van een triggerpunt.

Triggerpunten liggen meestal niet op de plek waar het pijn doet.
Triggerpunten veroorzaken pijnen met een specifieke locatie en uitstralingszone. Pijnafleiding is een van de belangrijkste kenmerken van triggerpunten.
Triggerpunten liggen bij elke persoon ongeveer op dezelfde plaats.
Triggerpunten zijn extreem gevoelig.
Triggerpunten liggen bij elke persoon ongeveer op dezelfde plaats.
Triggerpunten houden de spier verzwakt maar ook gespannen.

Een triggerpunt is als een knoop(je) waar te nemen en heeft als meest kenmerkende eigenschap dat het bij stevige druk de pijn verhevigd en er een herkenbare pijn ontstaat. Naast het triggerpunt is ook de strakke band meestal goed voelbaar. Een tweede belangrijk kenmerk is dat druk op het punt een afgeleide pijn( referred pain) veroorzaakt. Deze pijn bevindt zich meestal niet ter hoogte van het triggerpunt en de pijn heeft een vast patroon van uitstraling. Afgeleide pijn mag je niet verwarren met uitstralingspijn, die veroorzaakt wordt ten gevolge van zenuwdruk. Het is opmerkelijk bij de ontwikkeling van triggerpunten is dat de pijn op een andere plaats gevoeld wordt dan waar het triggerpunt zich bevindt. Het pijnpatroon is bij iedereen praktisch gelijk en is kenmerkend voor MPS. Pijn ter hoogte van je heup of bovenbeen kan zo zijn oorzaak vinden in een geactiveerd triggerpunt van een rugspier, sommige rugpijnen vinden hun oorsprong in een actief triggerpunt van de buikspieren.
In een normaal ontspannen toestand zijn er geen triggerpunten. Bij overbelasting ontstaan triggerpunten, soms zijn die triggerpunten ‘latent’ of ‘sluimerend’ : druk ter hoogt van het punt voelt pijnlijk aan, maar het veroorzaakt geen lokale of afgeleide pijn. Je kan deze latente triggerpunten meestal gemakkelijk voelen ter hoogte van je bilspieren of bovenaan je schouders: als je even drukt kan je er pijnlijke knoopjes lokaliseren.
Een actief punt veroorzaakt spontane pijn of pijn als gevolg van beweging, meestal is de beweging ook beperkt.
Actieve triggerpunten kunnen op hun beurt ‘primair’ of ‘secundair’ zijn. Het primaire triggerpunt is als eerste actief geworden, de spier wordt korter, slechter doorbloedt en verzwakt. Andere spieren gaan de taak van die spier overnemen. Als dit lang duurt worden die spieren ook overbelast en gaan zij op hun beurt secundaire punten ontwikkelen, zo kan er een ingewikkeld pijnpatroon ontstaan.
Meestal ontstaan er ook satelliet triggerpunten in de pijnzone (reffered pain zone).
Triggerpunten worden meestal geklasseerd op een schaal van 1 tot 10. Van 1 tot tot 5 zijn ze latent of sluimerend, ze zijn er wel maar veroorzaken weinig of geen klachten. Vanaf 5 en hoger zijn ze actief, met pijn en meestal ook bewegingsbeperking tot gevolg.

Hoe ontstaan triggerpunten?

Triggerpunten ontstaan vooral door een of andere vorm van overbelasting of ongunstig gebruik van de spieren. Dit kan een kortdurende veel te zware belasting zijn  of een te langdurige lichte belasting. Triggerpunten kunnen actief worden na een ongeluk, een valpartij, een operatie, een trauma… Sporten zonder warming-up, zwaar lichamelijk werk, vaak herhaalde bewegingen, stress en een ongunstige (werk)houding… kunnen triggerpunten ook activeren.